Hoe pas je geïntegreerde gewasbescherming (IPM) toe?

Door AgriLearn redactie · Bijgewerkt 2026-07-02

Geïntegreerde gewasbescherming, kortweg IPM (Integrated Pest Management), is de standaardaanpak bij modern telen en tegelijk het wettelijke uitgangspunt bij het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Het idee is eenvoudig: je leunt niet op één methode, maar combineert maatregelen zodat je gewassen gezond houdt met zo min mogelijk middelen. Chemische bestrijding is daarbij de láátste stap, niet de eerste. In de praktijk zit de winst niet in de theorie, maar in de uitvoering: goed voorkomen, scherp monitoren, op tijd handelen en bewust kiezen.

Wat is IPM precies?

IPM is een manier van denken die je het hele seizoen door toepast. Het volgt een vaste volgorde: eerst zorg je voor een gezonde uitgangssituatie, dan houd je de druk van ziekten en plagen in de gaten, vervolgens grijp je zo veel mogelijk niet-chemisch in, en pas als het echt nodig is zet je gericht een middel in. Achteraf evalueer je wat werkte. Die volgorde is niet vrijblijvend: het is het principe waarop de wetgeving rond verantwoord middelengebruik en jouw nascholing zijn gebaseerd.

Stap 1: Voorkomen

De meeste winst haal je vóór het seizoen begint. Een gezonde uitgangssituatie verlaagt de druk zodat je later minder hoeft in te grijpen. Denk aan:

• Rassenkeuze: kies waar mogelijk minder vatbare of resistente rassen.
• Vruchtwisseling en teeltrotatie: doorbreek de cyclus van bodemgebonden ziekten en plagen.
• Bodemgezondheid: een gezonde, goed ontwaterde bodem geeft een sterker gewas. Zie bodemgezondheid en gewasbescherming.
• Hygiëne: voorkom versleping van ziekten via machines, plantmateriaal en gewasresten.

Stap 2: Monitoren

Je kunt alleen gericht ingrijpen als je weet wat er speelt. Monitoren betekent actief waarnemen: scouting in het veld, vangplaten en vallen, en waar beschikbaar digitale waarschuwings- en beslissingsmodellen. Zo bepaal je of een ziekte of plaag de schadedrempel nadert, het moment waarop ingrijpen loont. Zonder monitoring spuit je op de kalender of uit gewoonte, en dat is precies wat IPM wil voorkomen.

Stap 3: Niet-chemisch ingrijpen

Is ingrijpen nodig, kijk dan eerst naar niet-chemische methoden:

• Mechanisch en fysisch: schoffelen, eggen of andere mechanische onkruidbestrijding.
• Biologisch: inzet van natuurlijke vijanden, vooral sterk onder glas. Zie natuurlijke plaagbestrijding.
• Teelttechnisch: aanpassen van bemesting, beregening of gewasstand om de druk te verlagen.

Stap 4: Gericht chemisch ingrijpen

Blijkt een bespuiting toch nodig, doe het dan gericht en verantwoord. Kies het juiste middel voor het juiste doel, op het juiste moment in de ontwikkeling van de ziekte of plaag. Let op dosering volgens etiket, op drift en emissie, en op resistentiemanagement: wissel werkingsmechanismen af zodat middelen werkzaam blijven. Hoe je dat doet, lees je in resistentie voorkomen.

Stap 5: Evalueren

Kijk na afloop terug: werkte de aanpak, was het middel effectief, en had het anders gekund? Je spuitregistratie is hierbij goud waard. Wat je dit jaar leert, verbetert je aanpak volgend seizoen. Zo wordt IPM een lerende cyclus in plaats van een afvinklijst.

Waarom IPM loont

Deze aanpak verlaagt vaak het middelengebruik en daarmee de kosten. Minder onnodige bespuitingen betekenen ook minder druk op bodem, water en biodiversiteit, en een kleiner risico op resistentie. Bovendien maakt goede monitoring en registratie je keuzes uitlegbaar, wat prettig is bij een controle en bij afzeteisen van je afnemers.

IPM en je spuitlicentie

De IPM-principes zijn een vast onderdeel van de erkende nascholing. In de teeltcursussen en de themacursus Veiligheid & Techniek werk je ze uit voor jouw sector, van akkerbouw tot glastuinbouw, zodat je ze direct op je eigen percelen toepast. Bekijk het cursusaanbod of kies eerst je licentietype.

Veelgestelde vragen