Glyfosaat: wat mag nog wel en wat niet meer?

Door AgriLearn redactie · Bijgewerkt 2026-09-17

Weinig middelen roepen zoveel discussie op als glyfosaat, en over weinig middelen bestaan zoveel misverstanden. In de kantine hoor je dat het verboden is, in de krant dat het is verlengd, en op internet wordt het gewoon te koop aangeboden. Alle drie kloppen ze deels, en dat is precies het probleem.

De verwarring ontstaat doordat mensen twee verschillende vragen door elkaar halen. De eerste is of de werkzame stof is goedgekeurd. De tweede is wat jij ermee mag doen. Die antwoorden lopen ver uiteen.

Wat is glyfosaat precies?

Glyfosaat is geen merk maar een werkzame stof: een onkruidbestrijder die in verschillende middelen van verschillende fabrikanten zit. Dat onderscheid verklaart veel van de verwarring. Als iemand vraagt of “Roundup” nog mag, gaat het eigenlijk om een merknaam waarin die stof zit, en niet om de stof zelf.

Wil je van een specifiek middel weten of het glyfosaat bevat en of het nog is toegelaten, dan is er één plek die klopt: de toelatingendatabank van het Ctgb. Zoek daar op de middelnaam of het toelatingsnummer van het etiket. Een middel zonder geldig Nederlands toelatingsnummer mag je niet gebruiken, hoe bekend de naam ook klinkt.

Is glyfosaat kankerverwekkend?

Volgens de Europese beoordelaars niet. Het Europees Agentschap voor chemische stoffen ECHA beoordeelde de indeling van glyfosaat in mei 2022 opnieuw. De conclusie: glyfosaat is niet als kankerverwekkend geclassificeerd.

In juni 2025 verscheen een nieuwe studie van het Italiaanse Ramazzini Instituut. Volgens de onderzoekers kregen ratten bij langdurige blootstelling aan glyfosaat vaker tumoren. De Europese Commissie vroeg ECHA en voedselveiligheidsautoriteit EFSA daarna om de studie te beoordelen.

Op 8 september 2026 kwam het antwoord van ECHA. Het beoordelingscomité RAC concludeert dat de studie de eerdere conclusie niet verandert. Glyfosaat krijgt dus ook nu geen classificatie als kankerverwekkend. De volledige onderbouwing verschijnt binnen enkele maanden. Daarna gaat die naar EFSA en de Europese Commissie.

Dat is een feitelijke vaststelling over de classificatie. Het maakt de maatschappelijke discussie er niet kleiner om. Voor jou verandert er nu niets: de goedkeuring loopt door en de regels hieronder blijven gelden.

De goedkeuring: verlengd tot 2033

De Europese Commissie verlengde de goedkeuring van glyfosaat in 2023 met tien jaar. De stof is daarmee tot 2033 goedgekeurd op EU-niveau.

Aan dat besluit ging een uitgebreide herbeoordeling vooraf, uitgevoerd door vier lidstaten samen: Frankrijk, Hongarije, Nederland en Zweden, verenigd in de Assessment Group on Glyphosate. Nederland zat dus niet aan de zijlijn maar deed het beoordelingswerk mee.

Het Ctgb adviseerde de minister op wetenschappelijke gronden positief over de verlenging. Politiek lag het anders: de Tweede Kamer adviseerde tegen te stemmen, en de minister onthield zich uiteindelijk van stemming.

Dat verschil is leerzaam. Een positieve wetenschappelijke beoordeling betekent niet dat er politiek en maatschappelijk draagvlak is. Voor jou als gebruiker betekent het dat je rekening moet houden met een middel dat juridisch mag, maar waarvan het gebruik voortdurend ter discussie staat.

Drie regimes, drie antwoorden

Hier gaat het in gesprekken meestal mis. “Mag glyfosaat nog?” heeft geen enkel antwoord, omdat er drie groepen gebruikers zijn met elk hun eigen regels.

Particulieren: nee

Sinds 2023 mogen particulieren in Nederland geen middelen met glyfosaat meer kopen of gebruiken. Dat geldt voor alle toepassingen: het terras, het tuinpad, de moestuin en de siertuin. Dit is ook het antwoord op de vraag die het vaakst gesteld wordt: onkruidmiddelen voor de tuin met glyfosaat erin, zoals de bekende Roundup-producten, zijn voor particulier gebruik van de markt.

Dit verbod is de reden achter een probleem dat jou indirect raakt. In februari 2026 waarschuwde de NVWA ruim 2.400 mensen die via internet illegale bestrijdingsmiddelen met glyfosaat hadden gekocht. Dat soort berichten bepaalt mede het maatschappelijke beeld van de stof, en daarmee de politieke druk erop.

Buiten de landbouw: verboden, met uitzonderingen

Voor professioneel gebruik buiten de landbouw, denk aan verhardingen en openbaar groen, geldt een verbod op chemische onkruidbestrijding. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld voor de bestrijding van bepaalde invasieve of hardnekkige soorten onder strikte voorwaarden.

Werk je als hovenier of voor een gemeente, dan is de hoofdregel dus: niet chemisch, tenzij je onder een specifieke uitzondering valt. Ga daar nooit van uit op basis van wat een collega zegt, maar controleer het per situatie.

Landbouw: toegestaan, met een voorwaarde in de geest van de regel

In de landbouw mag je middelen met glyfosaat gebruiken volgens het geldende gebruiksvoorschrift. Eén ding hoort daar meteen bij, want dat wordt in discussies vaak overgeslagen: professioneel gebruik van gewasbeschermingsmiddelen is in Nederland niet vrij. Je hebt er een geldig bewijs van vakbekwaamheid voor nodig, in de praktijk je spuitlicentie. “Toegestaan in de landbouw” betekent dus toegestaan voor wie daartoe bevoegd is, en niet voor iedereen met een spuit.

Datzelfde geldt voor kopen. Middelen voor professioneel gebruik krijg je alleen bij een erkend verkooppunt, en daar wordt gecontroleerd of je vakbekwaam bent.

De overheid verwacht daarbij wel dat je eerst kijkt of er niet-chemische alternatieven zijn.

Dat is geen vrijblijvende aanbeveling. Het sluit aan op de verplichting tot geïntegreerde gewasbescherming, waarin chemie de sluitpost is en niet het startpunt. Bij een controle kan gevraagd worden hoe je tot je keuze bent gekomen.

Waar het in de praktijk voor wordt ingezet

De belangrijkste toepassingen in de Nederlandse landbouw zijn een bespuiting vóór opkomst in diverse teelten, pleksgewijze bestrijding van probleemonkruiden, het vernieuwen van grasland, en het doodspuiten van rust- en vanggewassen.

Dat laatste verklaart een deel van de spanning rond het middel. Vanggewassen zijn er om uitspoeling te beperken en de bodem te verbeteren, dus een maatregel met een milieudoel. Ze vervolgens chemisch beëindigen voelt tegenstrijdig, ook al is het teelttechnisch vaak de praktischste route.

Waarom glyfosaat zo lastig te vervangen is

Om te begrijpen waarom dit middel zo hardnekkig in gebruik blijft, helpt het te kijken naar wat het doet. Glyfosaat is systemisch en breedwerkend: het wordt opgenomen door het blad en verplaatst zich naar de wortels en uitlopers. Daardoor pakt het ook wortelonkruiden aan die je met een contactmiddel of met mechanische bewerking alleen bovengronds raakt.

Voor kweekgras, distel en haagwinde is dat het verschil tussen bestrijden en verplaatsen. Wie mechanisch werkt tegen wortelonkruiden weet dat je met snijden de plant vaak vermeerdert in plaats van bestrijdt.

Daar komt bij dat mechanische bestrijding meer werkbare dagen vraagt, precies het goed dat schaarser wordt. En op zware grond of in een nat voorjaar is die ruimte er soms simpelweg niet.

Dat maakt het geen onvervangbaar middel, maar wel een middel waarvan vervanging vraagt om een aangepast bouwplan en aangepaste mechanisatie, niet om een andere can.

Resistentie: het risico dat dichterbij komt

Wereldwijd zijn er inmiddels onkruidsoorten met bewezen glyfosaatresistentie, ontstaan op plekken waar het middel jarenlang als enige oplossing werd ingezet, vaak in combinatie met resistente gewassen.

In Nederland is de situatie gunstiger, doordat glyfosaat hier niet over een staand gewas heen gaat maar op specifieke momenten wordt ingezet. Maar het principe verandert niet: hoe eenzijdiger je leunt op één werkingsmechanisme, hoe sneller je selecteert op wat het overleeft.

Praktisch betekent dat: let op planten die na een correcte bespuiting toch doorgroeien, en behandel die niet standaard met een hogere dosering. Een tweede behandeling met hetzelfde middel op overlevers is precies de stap die resistentie versnelt. Leg zulke waarnemingen vast en zoek naar de oorzaak, want vaak blijkt het geen resistentie maar een toepassingsfout: te veel wind, te weinig blad, een gestrest gewas of hard water in de tank.

Wat je nu concreet kunt doen

• Controleer per toepassing het etiket, niet je gewoonte. Gebruiksvoorschriften bij glyfosaatmiddelen zijn de afgelopen jaren aangepast. Wat vijf jaar geleden mocht, is niet automatisch nog toegestaan.
• Leg je afweging vast. Waarom hier chemisch en niet mechanisch. Eén regel in je registratie is genoeg en het is precies wat bij een controle gevraagd kan worden.
• Wees pleksgewijs waar het kan. Een haard behandelen in plaats van een perceel scheelt middel en verlaagt de druk op je milieuruimte.
• Koop alleen via reguliere kanalen. Het internetaanbod is deels illegaal, en de gebruiker is aansprakelijk voor wat hij toepast.
• Denk vooruit. De goedkeuring loopt tot 2033, maar de discussie loopt door. Bedrijven die nu al ervaring opdoen met alternatieven staan er sterker voor dan bedrijven die wachten tot het moet.

Tot slot

Glyfosaat is niet verboden en zal dat op korte termijn ook niet zijn. Maar het is wel een middel dat je bewuster moet inzetten dan tien jaar geleden, met een onderbouwing die je kunt uitleggen.

Dat is uiteindelijk waar het bij de meeste middelen naartoe gaat: niet de vraag of je het mag, maar of je kunt uitleggen waarom je het koos.

Wie glyfosaat professioneel toepast heeft een geldige spuitlicentie nodig. Twijfel je welke licentie je nodig hebt of moet je binnenkort je spuitlicentie verlengen, regel dat dan ruim voor je einddatum.

Zie ook: de regels voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, mechanische onkruidbestrijding in de praktijk en hoe je de toelating van een middel controleert.

Veelgestelde vragen