Biologische bestrijding en natuurlijke vijanden

Door AgriLearn redactie · Bijgewerkt 2026-09-21

Biologische bestrijding gebruikt levende organismen of biologische processen om ziekten en plagen te beheersen. Het is een belangrijk onderdeel van geïntegreerde gewasbescherming en kan de behoefte aan breedwerkende chemische correcties verlagen.

Wat valt eronder?

• Natuurlijke vijanden: nuttige organismen die plagen opeten of parasiteren, zoals roofmijten, sluipwespen en lieveheersbeestjes. Je kunt ze uitzetten of hun aanwezigheid stimuleren.
• Micro-organismen: schimmels, bacteriën of virussen die specifiek een plaag of ziekte aanpakken.
• Feromonen: geurstoffen om insecten te verwarren (verwarringstechniek) of te vangen.

Niet ieder product dat biologisch, groen of natuurlijk wordt genoemd is automatisch zonder risico. Ook microbiële of plantaardige gewasbeschermingsmiddelen moeten voor de toepassing zijn toegelaten en volgens het actuele gebruiksvoorschrift worden gebruikt.

Sterk onder glas

In de glastuinbouw kun je natuurlijke vijanden gericht uitzetten en via tellingen volgen. Begin vroeg genoeg, want een natuurlijke vijand heeft tijd nodig om zich te vestigen. Noteer per afdeling welke plaag en nuttige organismen je ziet en kijk naar de verhouding en ontwikkeling, niet alleen naar één telling.

In fruitteelt en vollegrondsgroente gaat het vaker om het stimuleren van aanwezige natuurlijke vijanden, bijvoorbeeld met een geschikte leefomgeving en een middelenkeuze die nuttige organismen zo veel mogelijk spaart.

Nieuw onderzoek naar micro-organismen

WUR meldde op 17 september 2026 financiering voor onderzoek naar biochemische alternatieven. Twee projecten sluiten aan op gewasbescherming.

SPICE onderzoekt welke stoffen micro-organismen produceren, hoe die ziekten en plagen beïnvloeden en hoe hun veiligheid kan worden beoordeeld. SCENT richt zich op vluchtige stoffen van bodembacteriën die ziekteverwekkers kunnen remmen of de afweer van planten kunnen beïnvloeden.

Het nieuws gaat over onderzoek dat mogelijk bijdraagt aan toekomstige oplossingen. Het betekent niet dat er nu een nieuw middel voor jouw gewas is toegelaten. Een onderzoeksresultaat, een beschikbaar product en een Nederlandse toelating zijn verschillende stappen.

Kom je een nieuw biologisch product tegen? Controleer dan wat het precies is en waarvoor het mag worden gebruikt. Lees ook hoe je de toelating van een gewasbeschermingsmiddel controleert.

Combineren met chemie

Biologische bestrijding en chemie sluiten elkaar niet uit. Controleer vóór een correctie wat bekend is over het effect op de ingezette natuurlijke vijanden, bestuivers en andere nuttige organismen. Kijk ook naar nawerking: een correctie kan nog invloed hebben wanneer je later opnieuw natuurlijke vijanden uitzet.

Controleer of de aanpak werkt

Leg uitzetdatum, aantallen, vindplaats en plaagdruk vast. Controleer daarna op dezelfde plekken of de plaag afneemt en de natuurlijke vijand aanwezig blijft. Zo kun je op tijd bijsturen en voorkom je dat je pas handelt wanneer de aantasting al te groot is.

Waarom het loont

• Minder chemische middelen en minder resistentiedruk.
• Gerichter werken door plaag en natuurlijke vijand samen te volgen.
• Toekomstbestendig: naarmate toelatingen krimpen, wordt biologie belangrijker.

Wil je dit onderwerp meenemen in je nascholing? Bekijk de cursussen over teelt en geïntegreerde gewasbescherming.

Meer over de aanpak: hoe je IPM toepast en preventief versus curatief.

Veelgestelde vragen